یکی از اعضا حیاتی و مهم بدن کلیه ها هستند. این عضو مهم خون شما را تصفیه کرده و سموم را از بدن خارج می کند. سموم به مثانه فرستاده شده و از طریق ادرار دفع می شود. اگر کلیه ها نتوانند این وظیفه را به درستی انجام دهند فرد دچار از کار افتادگی کلیه شده است.
معیار سنجش نارسایی کلیه های 15 درصد است؛ یعنی اگر کارایی آن به کمتر از 15 درصد حد نرمال برسد، فرد دچار نارسایی کلیه شده است، اما چه عواملی می تواند موجب آسیب به کلیه ها شود؟
با ما همراه باشید که تمام نکات کلیدی و مهم در مورد نارسایی کلیوی را با شما به اشتراک بگذاریم.
عوامل تأثیر گذار در از کار افتادگی کلیه ها
از آنجایی که اگر کلیه ها به درستی فعالیت خود را انجام ندهند، بدن مملو از سموم و عوامل مضر خواهد شد، سلامت آنها جزئی از مهم ترین نکات سلامت فرد است. در زیر عواملی که بر سلامت کلیه ها اثر سوء دارند را نام برده ایم.
جریان خون در کلیه کند شود
از آنجایی که خون مواد مغزی را به بافت کلیه می رساند در صورت داشتن بیماری خاص و شرایطی که عملکرد سیستم خون رسانی را به کلیه ها مختل کند، می تواند منجر به آسیب حاد به کلیه ها شود. عوامل تأثیر گذار بر جریان خون کلیه ها به شرح زیر است:
- از دست دادن خون
- از دست دادن آب بدن یا کم آبی شدید
- داروهای فشار خون
- حمله قلبی و بیماری مزمن قلبی
- عفونت
- نارسایی کبدی
- واکنش شدید غذایی ( آلرژیک)
- سوختگی شدید
ضربه یا آسیب به کلیه
از آنجایی که آسیب حاد به کلیه ها می تواند به سرعت منجر به از کارافتادن آنها شود و ریسک افزایش سموم در بدن و تعادل مواد شیمیایی در خون را افزایش دهد؛ شناخت این آسیب ها می تواند به جلوگیری از آن ها و نجات فرد کمک کند. آسیب ها به شرح زیر است:
- لخته شدن خون در عروق داخلی و خارجی کلیه ها
- کاهش خون رسانی از طریق رسوب کلسترول در شریان های منتهی به کلیه ها
- التهاب فیلتر های ریز کلیه
- از بین رفتن زود هنگام گلبول های قرمز یا سندروم همولیتیک اورمیک
- عفونت حاد
- اختلال در سیستم ایمنی بدن که منجر به گلومرولونفریت یا لوپوس
- داروهای خاص مثل داروهای شیمی درمانی، آنتی بیوتیک ها و رنگ هایی که در آزمایشات تصویر برداری تزریق می شود
- اسکلرودرما
- سموم مانند الکل، فلزات سنگین و کوکائین
- تخریب بافت عضلانی
- تجزیه سلول های تومور
انسداد لوله های تخلیه ادرار
انسداد ادرار در کلیه های می تواند به دلایل زیر اتفاق بیفتد:
- سرطان مثانه
- لخته شدن خون در دستگاه ادراری
- سرطان دهانه رحم
- بزرگ شدن پروستات
- سرطان روده بزرگ
- سنگ کلیه
- آسیب به اعصاب کنترل کننده مثانه
- سرطان پروستات
برخی بیماری های حاد و مزمن و عوامل فردی
عامل مهم و تأثیر گذار در از کار افتادگی کلیه می تواند عوامل زمینه ای یا بیماری های دیگر باشد. شرایط و عواملی که می تواند خطر نارسایی کلیه را افزایش دهد به شرح زیر است:
- دیابت
- کهولت سن
- انسداد رگ های خونی در پاها و بازوها
- فشار خون بالا
- نارسایی قلبی
- بیماری های کبدی
- بیماری های کلیه
- سرطان های خاص
علائم از کار افتادگی کلیه
نارسایی کلیه اغلب در مراحل اولیه علائم خاصی ندارد و فقط با آزمایش خون و ادرار معلوم می شود. در مراحل بعدی ممکن است علائم زیر را داشته باشد:
- ادرار کاهش میابد
- مچ پاها و پاها دچار تورم می شوند
- تنگی نفس بی دلیل
- حالت تهوع مستمر و مداوم
- احساس درد و فشار در ناحیه قفسه سینه
- سر گیجه
- تشنج
- کما
- بی حالی و از دست دادن اشتها
- ریتم نامنظم قلب به دلیل عدم حذف پتاسیم اضافی
انواع نارسایی کلیوی
در حالت کلی از کار افتادن کلیه به 2 دسته تقسیم بندی می شود که هرکدام را به تفصیل برایتان شرح داده ایم:
نارسایی حاد کلیه
در این نوع نارسایی کلیه فرد دچار کاهش شدید ادرار شده و تورم بی دلیل را در اندام های خود به خصوص مچ پاها و پاها مشاهده می کند. نارسایی حاد کلیه در صورت درمان می تواند منجر به حفظ کلیه ها و بازگشت مجدد کارایی آن ها شود. این نوع نارسایی به دسته های زیر تقسیم بندی می شود:
- پیش کلیوی: این نارسایی از کاهش خون رسانی به این بافت ناشی می شود که علت آن مشکلات قلبی عروقی و رسوب کلسترول در شریان های خونی است.
- کلیوی: آسیب به بافت کلیه ها دلیل این نوع نارسایی کلیه خواهد بود.
- پس کلیوی: این عارضه ناشی از عدم یا کاهش خروج ادرار از کلیه خواهد بود. دلیل آن هم می تواند انسداد مجاری ادراری باشد.
نارسایی مزمن کلیه
این عارضه نشانه های آنچنانی و قابل توجهی ندارد و امکان دارد فرد سال ها دچار این مشکل باشد، اما با علائم خاصی مواجه نشود. از عمده نشانه های نارسایی مزمن کلیه می شود به تجمع سموم در بدن و عدم تعادل فیزیولوژیک بدن اشاره کرد.
متأسفانه به دلیل عدم بروز زود هنگام علائم در این مدل از نارسایی کلیه، وقتی فرد متوجه بیماری اش می شود که راهی جز دیالیز و پیوند کلیه وجود ندارد و امکان حفظ کلیه فرد نیز موجود نیست.
افرادی که در معرض نارسایی مزمن کلیه هستند، باید به صورت دوره ای آزمایش های مربوطه را انجام دهند؛ که در صورت وجود فاکتور های خطرساز به سرعت با استفاده از دارو و رژیم های غذایی از پیشرفت این بیماری جلوگیری کرد.
مراحل نارسایی کلیه
مرحله اول
در این مرحله ممکن است هیچ علامت یا عارضه ای مبنی بر از کار افتادگی کلیه قابل مشاهده نباشد. در این مرحله می شود با تغییر سبک زندگی از پیشرفت نارسایی کلیه جلوگیری کرد. حتماً یک رژیم غذایی سالم داشته باشد که از سلامت خو مطمئن شوید
مرحله دوم
تشخیص از کار افتادگی کلیه در این مرحله با آزمایش ادرار و خون ممکن می شود ، به طوری که میزان پروتئین در ادرار بیش از حد مجاز خواهد بود. خوشبختانه در این مرحله از پیشرفت بیماری نیز می شود با کنترل و تغییر در سبک زندگی، سلامتی را باز یابید.
مرحله سوم
در این مرحله کلیه های فرد به درستی کار نمی کند. علائم در این مرحله از مراحل قبلی آشکار تر است و می تواند با تورم دست و پا، کمر درد و تکرر ادرار نمود پیدا کند.
در این مرحله علاوه بر تغییر در سبک زندگی پزشک شما داروهایی را برایتان تجویز خواهد کرد که سرعت بهبود را افزایش دهد.
مرحله چهارم
فرد در این مرحله با کارکرد نامناسب کلیه ها مواجه است، اما هنوز با از کار افتادن کلیه ها به صورت کامل درگیر نشده است. علائم این مرحله شامل کم خونی، فشار خون و بیماری های استخوان خواهد بود.
در این مرحله پزشک، فرد را تحت درمان های خاص قرار می دهد که روند پیشرفت بیماری را کاهش دهد.
مرحله پنجم
در این مرحله علائم نارسایی کلیوی مشهود خواهد بود. این علائم شامل استفراغ، تنگی نفس، حالت تهوع، خارش پوست و غیره است. متأسفانه فردی که بیماری اش به این مرحله رسیده باشد باید به صورت منظم دیالیز انجام دهد.
درمان نارسایی کلیوی
همانطور که گفته شد با توجه به شرایط فیزیکی و میزان پیشرفت بیماری، پزشک معالج درمان هایی را در دستور کار قرار می دهد. این دستورها شامل پیوند کلیه، دیالیز، تغییر در رژیم غذایی فرد و تغییر در سبک زندگی است.
کلام آخر
همانظور که در بالا گفته شد کلیه ها سموم اضافی بدن را دفع می کنند و تعادل شیمیایی بدن را حفظ خواهند کرد. در مقاله فوق دلایل از کار افتادگی کلیه ها و روش های درمان و کنترل این عارضه را بیان کردیم.
برای حفظ این اندام حیاتی روش های کاربردی و ساده ای وجود دارد که می تواند به عدم مصرف خودسرانه داروها، پیروی از دستورالعمل آن ها و حفظ یک سبک زندگی سالم اشاره کرد. در آخر باید گفت که اگر هرگونه درد یا ناراحتی در ناحیه کلیه ها دارید حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.
Source: www.mayoclinic.org, www.healthline.com