نفرولوژی شاخه ای تخصصی در حوزه پزشکی داخلی است که به درمان بیماری های مرتبط با کلیه می پردازد. پزشکی که در زمینه درمان بیماری های کلیوی به فعالیت می پردازد نفرولوژیست نامیده می شود. ما در این مقاله قصد داریم شما را با نفرولوژیست و بیماری های قابل درمان در حوزه نفرولوژی بیشتر آشنا کنیم.
کلیه ها چندین نقش بسیار مهم از قبیل دفع مواد زائد و مایعات اضافی خون، حفظ تعادل الکترولیت ها و کنترل فشار خون را در بدن ایفا می کنند. به همین دلیل اختلال در عملکرد این عضو مشکلات بسیار جدی را برای افراد به دنبال خواهد داشت. با توجه به نقش حیاتی کلیه ها آشنایی با متخصص نفرولوژیست و خدمات او در درمان بیماری های مختلف ضرورری به نظر می رسد.
بسیاری از بیماران زمان ابتلا به بیماری های کلیوی برای مراجعه به متخصص نفرولوژیست یا اورولوژیست دچار سردرگمی می شوند. در صورتی که این مقاله را کامل مطالعه بفرمایید تمامی ابهامات شما در این زمینه رفع
خواهد شد.
نفرولوژیست و بیماری های قابل درمان؛ نفرولوژیست کیست؟
پزشک متخصص طب داخلی با ادامه تحصیل در رشته نفرولوژی فوق تخصص نفرولوژیست می شود. نفرولوژیست نه تنها در تشخیص و درمان بیماری های کلیوی تخصص دارد، بلکه در رابطه با چگونگی تاثیر بیماری ها یا اختلالات کلیوی بر عملکرد سایر قسمت های بدن نیز از دانش کافی برخوردار است.
در صورتی که پزشک داخلی در بررسی های اولیه علائمی از بیماری ها و مشکلات کلیوی در بیمار تشخیص دهد ممکن است بیمار را به فوق تخصص نفرولوژیست ارجاع دهد. هرچند پزشکان عمومی و داخلی نیز در زمینه عملکرد کلیه ها و مراقبت از آنها آموزش دیده اند، نفرولوژیست ها دوره های آموزشی تئوری و عملی جامعی را برای رسیدگی به کلیه ها و درمان اختلالات مرتبط با این عضو حیاتی بدن سپری کرده اند.
تحصیلات فوق تخصص نفرولوژی
برای اینکه یک فرد متخصص نفرولوژیست شود باید مراحل تحصیلی مختلفی که در ادامه بیان می شود را سپری کند:
- تحصیل در دوران پزشکی عمومی؛
- تحصیل در دوره ۴ ساله تخصصی پزشکی داخلی؛
- تحصیل در دوره تحصیلی ۲ الی ۳ ساله فوق تخصص نفرولوژی.
متخصصان نفرولوژی اغلب به معاینه و درمان بیمارانی می پردازند که توسط پزشکان خانواده یا متخصصان ارجاع داده می شوند. همچنین این متخصصان در بیمارستان های تخصصی و فوق تخصصی نیز به ویزیت بیماران
می پردازند. نظارت بر بخش های دیالیز در بیمارستان ها و کلینیک ها نیز به عهده نفرولوژیست هاست. البته برخی از متخصصان نفرولوژی بر تحقیقات بالینی متمرکز می شوند.
درمان چه بیماری هایی به عهده نفرولوژیست است؟
در این بخش از مقاله به بررسی بیماری هایی می پردازیم که درمان آنها در حیطه تخصص نفرولوژیست ها قرار می گیرد.
بیماری های کلیوی
در شرایطی که بیماری های کلیوی در مراحل اولیه هستند ممکن است علائمی شدیدی نداشته باشند. در چنین شرایطی اگر بیماری درمان نشود ممکن است با گذشت زمان کلیه ها دچار آسیب جدی شوند. در صورت تشخیص زودهنگام بیماری با استفاده از داروها و تغییر سبک زندگی از قبیل داشتن رژیم غذایی متعادل، ورزش، توقف استعمال دخانیات، حفظ تعادل وزنی و کنترل بیماری هایی از قبیل دیابت از پیشرفت بیماری و آسیب های جدی تر پیشگیری می شود.
فشار خون بالا
از دیگر بیماری هایی که در حوزه تخصص نفرولوژیست و بیماری های قابل درمان توسط او قرار دارد، فشار خون بالاست. نفرولوژیست توانایی و دانش کافی برای درمان فشار خون بالای بیمار را دارد.
فشار خون بالا یکی از بیماری هایی است که در اثر عوامل مختلفی همچون زندگی صنعتی، فست فودها، استعمال دخانیات و بسیاری از عوامل دیگر ایجاد می شود. هر اندازه فشار خون فرد بالاتر باشد آسیب بیشتری به کلیه ها وارد می شود.
نارسایی های کلیوی
نارسایی های کلیوی مربوط به مراحل آخر پیشرفت بیماری های کلیوی می شود. در چنین مراحلی ممکن است متخصص نفرولوژیست دیالیز را برای پاکسازی خون بیمار تشخیص دهد. علاوه بر این این امکان نیز وجود دارد که پزشک پیوند کلیه را پیشنهاد دهد. معمولا پیوند کلیه توسط یک تیم درمانی متفاوت و یک نفرولوژیست متخصص در زمینه پیوند کلیه انجام می شود. دیابت و فشار خون بالا از جمله بیماری هایی هستند که زمینه را برای نارسایی های حاد کلیوی فراهم می کنند.
سندروم نفروتیک یا نفروز
نشت پروتئین به ادرار بیمار سبب ابتلا به بیماری سندروم نفروتیک یا نفروز می شود. دفع پروتئین اضافی از بدن بیمار عوارض بسیار زیادی را برای او به دنبال دارد. به عنوان مثال ابتلای فرد به سندروم نفروتیک منجر به تورم در قسمت های مختلف بدن می شود. سندورم نفروتیک ممکن است بهصورت اولیه و مادرزادی یا ثانویه (در اثر عوامل دیگری در بدن) ایجاد شده باشد.
بیماری کلیه پلیکیستیک
بیماری کلیه پلیکیستیک مربوط به تخصص نفرولوژیست و بیماری های قابل درمان توسط این گروه از متخصصان می شود. در این بیماری کیست های پر از مایع در کلیه بیمار رشد می کنند.
عدم درمان بیماری سبب رشد کیست و آسیب جدی به کلیه و بروز نارسایی می شود. کمر درد، بزرگ شدن شکم و مشاهده خون در ادرار از علائم کلیه پلیکیستیک هستند.
اختلالات کلیوی ناشی از سرطان
انواع مختلفی از سرطان ها سبب آسیبدیدگی کلیه ها می شوند. انسداد مجاری ادرار، تجمع سم در کلیه ها و بروز نارسایی های ناگهانی در کلیه ها، مثال هایی از اختلالات کلیوی ناشی از سرطان های مختلف هستند.
برخی از انواع سرطان های مرتبط با مشکلات کلیوی عبارتند از:
- مولتیپل میلوما؛
- سرطان مثانه؛
- سرطان دهانه رحم؛
- سرطان روده بزرگ؛
- سرطان پروستات.
سنگ کلیه
یکی دیگر از اختلالات مرتبط با متخصص نفرولوژیست و بیماری های قابل درمان توسط او سنگ کلیه است.
سنگ کلیه جسمی سخت با ابعاد متنوع بوده که از کانی های موجود در ادرار شکل می گیرد. معمولا سنگ کلیه در کلیه ها تشکیل و از طریق ادرار از بدن دفع می شود.
این بیماری عمدتا بدون علامت است و بیمار از طریق انجام سی تی اسکن یا سونوگرافی متوجه ابتلا به آن می شود.
تشخیص بیماری های کلیوی توسط نفرولوژیست
نفرولوژیست برای تشیص بیماری های کلیوی از آزمایشات و روش های تشخیصی مختلفی استفاده می کند که در ادامه فهرست شده است:
- آزمایش خون؛
- آنالیز ادرار؛
- آزمایش ۲۴ ساعته ادرار؛
- سونوگرافی؛
- سی تی اسکن؛
- نمونه برداری.
سخن پایانی
نفرولوژی یکی از شاخه های علوم پزشکی است که به پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری های کلیوی می پردازد. پزشکان عمومی پس از گذراندن دوره پزشکی عمومی و تحصیل در دوره ۴ ساله تخصص داخلی با سپری کردن دوره ۲ الی ۳ ساله فوق تخصص به عنوان فوق متخصص نفرولوژیست شناخته می شوند.
درمان بیماری ها و نارسایی های کلیوی در مراحل خفیف و پیشرفته، درمان سنگ کلیه، سندروم نفروتیک، بیماری کلیه پلیکیستیک و عوارض کلیوی ناشی از انواع سرطان ها در محدوده تخصص پزشک نفرولوژیست و بیماری های قابل درمان توسط او قرار دارند.
علاوه بر بیماری های ذکر شده، نفرولوژیست از دانش جامع و کافی برای درمان فشار خون بالا نیز برخوردار است. این بیماری در صورت عدم کنترل به موقع آسیب های جدی به کلیه های فرد وارد می کند. نفرولوژیست برای تشخیص بیماری های کلیوی از روش های تشخیصی مانند آزمایش خون، آنالیز ادرار،آزمایش ۲۴ ساعته ادرار، سونوگرافی، سی تی اسکن و نمونه برداری استفاده می کند.
Source: www.webmd.com, www.medicalnewstoday.com, www.healthline.com